ദിനോസറുകൾ എന്നത് 230 ദശലക്ഷം വർഷങ്ങൾക്ക് മുമ്പ് ഭൂമിയിൽ ജീവിച്ചിരുന്ന ഉരഗവർഗ്ഗത്തിൽപ്പെട്ട ഒരു വലിയ കൂട്ടം ജീവികളാണ്. അവയുടെ ചരിത്രം, രൂപം, ജീവിതരീതി, ഭൂമിയിൽ നിന്ന് അപ്രത്യക്ഷമായത് എന്നിവയെക്കുറിച്ച് വിശദമായി നോക്കാം.
- ദിനോസറുകളുടെ കാലഘട്ടം (The Mesozoic Era)
ദിനോസറുകൾ ഭൂമിയിൽ ആധിപത്യം സ്ഥാപിച്ചിരുന്ന കാലഘട്ടം മെസോസോയിക് യുഗം (Mesozoic Era) എന്നറിയപ്പെടുന്നു. ഈ യുഗത്തെ മൂന്ന് പ്രധാന കാലഘട്ടങ്ങളായി തിരിക്കാം:
ട്രയാസിക് കാലഘട്ടം (Triassic Period – ഏകദേശം 252 മുതൽ 201 ദശലക്ഷം വർഷം മുമ്പ്): ദിനോസറുകൾ ആദ്യമായി പരിണമിച്ചുണ്ടായതും ചെറിയ രൂപത്തിൽ നിലനിന്നിരുന്നതുമായ കാലഘട്ടം.
ജുറാസിക് കാലഘട്ടം (Jurassic Period – ഏകദേശം 201 മുതൽ 145 ദശലക്ഷം വർഷം മുമ്പ്): ഭീമാകാരന്മാരായ ദിനോസറുകൾ വളർന്നു വലുതായതും ഭൂമിയിൽ ആധിപത്യം സ്ഥാപിച്ചതുമായ സുവർണ്ണ കാലഘട്ടം.
ക്രിറ്റേഷ്യസ് കാലഘട്ടം (Cretaceous Period – ഏകദേശം 145 മുതൽ 66 ദശലക്ഷം വർഷം മുമ്പ്): ദിനോസറുകളുടെ വൈവിധ്യം വർധിച്ചതും പിന്നീട് കൂട്ടത്തോടെ വംശനാശം സംഭവിച്ചതുമായ കാലഘട്ടം.
- ദിനോസറുകളുടെ പ്രധാന സവിശേഷതകൾ
അസ്ഥികൂടം (Skeletal Structure): ദിനോസറുകൾക്ക് വളരെ സവിശേഷമായ ഇടുപ്പെല്ലുകളും (pelvis) പിൻകാലുകളുടെ ഘടനയുമുണ്ടായിരുന്നു. മിക്ക ഉരഗങ്ങളെയും പോലെ ശരീരം നിലത്തിഴയ്ക്കുന്നതിനു പകരം, അവയുടെ കാലുകൾ ശരീരത്തിന് താഴെയായി നേർരേഖയിൽ സ്ഥാപിച്ചിരുന്നു. ഇത് വേഗത്തിലും കാര്യക്ഷമമായും നടക്കാൻ അവരെ സഹായിച്ചു.
തരംതിരിവ് (Classification): അവയുടെ ഇടുപ്പെല്ലുകളുടെ ഘടന അനുസരിച്ച് ദിനോസറുകളെ പ്രധാനമായും രണ്ട് ഗ്രൂപ്പുകളായി തിരിക്കുന്നു:
സോറിഷ്യൻസ് (Saurischians): “പല്ലിയുടെ ഇടുപ്പെല്ലുള്ളവ” എന്ന് അർത്ഥം. ഇവയിൽ മാംസഭോജികളായ തെറോപോഡുകളും (Theropods – ഉദാഹരണത്തിന് T. rex) സസ്യഭോജികളായ സോറോപോഡുകളും (Sauropods – ഉദാഹരണത്തിന് Brachiosaurus) ഉൾപ്പെടുന്നു.
ഓർണിതിഷ്യൻസ് (Ornithischians): “പക്ഷിയുടെ ഇടുപ്പെല്ലുള്ളവ” എന്ന് അർത്ഥം. ഇവയെല്ലാം സസ്യഭോജികളായിരുന്നു (ഉദാഹരണത്തിന് Triceratops, Stegosaurus).
ചൂട് നിയന്ത്രണം (Warm-Blooded vs. Cold-Blooded): ദിനോസറുകൾ ഉഷ്ണരക്തമുള്ളവയായിരുന്നോ (ഊഷ്മാവ് സ്വയം നിയന്ത്രിക്കുന്നത്) അതോ ശീതരക്തമുള്ളവയായിരുന്നോ (പുറത്തെ താപനിലയെ ആശ്രയിക്കുന്നത്) എന്നതിനെക്കുറിച്ച് ശാസ്ത്രജ്ഞർക്കിടയിൽ ഇപ്പോഴും ചർച്ചകൾ നടക്കുന്നുണ്ട്. പല തെളിവുകളും അവ ആധുനിക പക്ഷികളെപ്പോലെ ഊഷ്മാവ് നിലനിർത്താൻ കഴിഞ്ഞിരുന്ന ജീവികളായിരിക്കാമെന്ന് സൂചിപ്പിക്കുന്നു.
- വൈവിധ്യമാർന്ന ദിനോസറുകൾ (Diverse Species)
ദിനോസറുകൾ വലുപ്പത്തിലും ജീവിതരീതിയിലും വളരെയധികം വൈവിധ്യം പുലർത്തിയിരുന്നു:
മാംസഭോജികൾ (Carnivores):
ടൈറനോസോറസ് റെക്സ് (Tyrannosaurus Rex – T. rex): ഏറ്റവും പ്രശസ്തമായതും ശക്തനുമായ മാംസഭോജി.
വെലോസിറാപ്റ്റർ (Velociraptor): ചെറിയതും എന്നാൽ കൂട്ടമായി വേട്ടയാടിയിരുന്നതുമായ ഇനം.
സസ്യഭോജികൾ (Herbivores):
ബ്രക്കിയോസോറസ് (Brachiosaurus): കഴുത്തിന് നീളമുള്ളതും ഏറ്റവും ഭീമാകാരവുമായ ദിനോസറുകളിൽ ഒന്ന്.
ട്രൈസെറാടോപ്സ് (Triceratops): മൂന്ന് കൊമ്പുകളും വലിയ അസ്ഥി കവചവും (frill) ഉണ്ടായിരുന്ന ദിനോസർ.
സ്റ്റെഗോസോറസ് (Stegosaurus): പുറത്ത് തകിടുകൾ പോലുള്ള ഘടനകളുള്ള ദിനോസർ.
- ദിനോസറുകളും പക്ഷികളും
ആധുനിക പക്ഷികൾ ദിനോസറുകളുടെ പിൻഗാമികളാണെന്ന് ഇപ്പോൾ സ്ഥിരീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. തെറോപോഡ് ദിനോസറുകളിൽ (പ്രധാനമായും ചെറിയ, തൂവലുകളുള്ള ഇനങ്ങളിൽ) നിന്നാണ് പക്ഷികൾ പരിണമിച്ചത്. അതുകൊണ്ട്, ദിനോസറുകൾ പൂർണ്ണമായും വംശനാശം സംഭവിച്ചില്ല, മറിച്ച് പക്ഷികളുടെ രൂപത്തിൽ ഇന്നും ഭൂമിയിൽ നിലനിൽക്കുന്നുണ്ട്. - വംശനാശം (Extinction)
ഏകദേശം 66 ദശലക്ഷം വർഷങ്ങൾക്ക് മുമ്പ് ക്രിറ്റേഷ്യസ് കാലഘട്ടത്തിന്റെ അവസാനത്തോടെ, ദിനോസറുകൾ കൂട്ടത്തോടെ വംശനാശം സംഭവിച്ചു (K-Pg Extinction Event).
കാരണം: മെക്സിക്കോയിലെ യുകാറ്റാൻ പെനിൻസുലയിൽ (Yucatán Peninsula) പതിച്ച ഒരു ഭീമാകാരമായ ഉൽക്ക (asteroid) ആണ് ഇതിന് പ്രധാന കാരണം.
പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ: ഈ കൂട്ടിയിടി അന്തരീക്ഷത്തിലേക്ക് ടൺ കണക്കിന് പൊടിപടലങ്ങൾ ഉയർത്തി. ഇത് സൂര്യപ്രകാശത്തെ തടയുകയും ദീർഘകാലത്തേക്ക് താപനില കുറയ്ക്കുകയും ചെയ്തു. സസ്യങ്ങൾ നശിക്കുകയും ഭക്ഷ്യശൃംഖല തകരുകയും ചെയ്തതോടെ പക്ഷികളല്ലാത്ത എല്ലാ ദിനോസറുകളും ഭൂമിയിൽ നിന്ന് അപ്രത്യക്ഷമായി.
ദിനോസറുകളെക്കുറിച്ചുള്ള പഠനം പാലിയന്റോളജി (Palaeontology) എന്ന പേരിലാണ് അറിയപ്പെടുന്നത്.
വിവിധ ദിനോസറുകളെക്കുറിച്ച് കൂടുതൽ വിവരങ്ങൾ
ടൈറനോസോറസ് റെക്സ് (Tyrannosaurus Rex – T. rex)
ടൈറനോസോറസ് റെക്സ് അഥവാ ടി. റെക്സ് ഏറ്റവും പ്രശസ്തനായ മാംസഭോജിയായ ദിനോസറാണ്. ഏകദേശം 40 അടിയിലധികം നീളവും 12 അടിയിലേറെ ഉയരവും ഉണ്ടായിരുന്ന ഈ ഭീമാകാരൻ ക്രിറ്റേഷ്യസ് കാലഘട്ടത്തിന്റെ അവസാനമാണ് ജീവിച്ചിരുന്നത്. ശക്തമായ താടിയെല്ലുകളും പേടിപ്പെടുത്തുന്ന മൂർച്ചയുള്ള പല്ലുകളും ഇതിന്റെ പ്രധാന ആയുധമായിരുന്നു. പൂർണ്ണമായും ഇരതേടുന്ന വേട്ടക്കാരനാണോ അതോ ചത്ത ജീവികളെ ഭക്ഷിക്കുന്ന ശീലം മാത്രമുള്ളവനാണോ എന്നതിനെക്കുറിച്ച് തർക്കങ്ങൾ നിലനിൽക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും, ഏറ്റവും ശക്തനായ ദിനോസറുകളിലൊന്നായാണ് ഇതിനെ കണക്കാക്കുന്നത്. ഇതിന്റെ ശരീരവലിപ്പവുമായി താരതമ്യം ചെയ്യുമ്പോൾ മുൻകൈകൾ വളരെ ചെറുതായിരുന്നു.
സോറോപോഡുകൾ (Sauropods)
സോറോപോഡുകൾ എന്നറിയപ്പെടുന്നവയാണ് ഭൂമിയിൽ ജീവിച്ചിരുന്ന ഏറ്റവും വലിയ കരയിലെ ജീവികൾ. ബ്രക്കിയോസോറസ്, ഡിപ്ലോഡോക്കസ് തുടങ്ങിയവ ഈ വിഭാഗത്തിൽപ്പെടുന്നു. ഇവയെല്ലാം സസ്യഭോജികളാണ് (Herbivores). ഇവയുടെ ഏറ്റവും വലിയ സവിശേഷത വളരെ നീണ്ട കഴുത്താണ്. ഉയരമുള്ള മരങ്ങളിലെ ഇലകൾ കഴിക്കാൻ ഈ കഴുത്ത് അവരെ സഹായിച്ചു. ഇവ നാല് കാലുകളിലാണ് സഞ്ചരിച്ചിരുന്നത്. ജുറാസിക് കാലഘട്ടത്തിലാണ് ഇവ ഏറ്റവും കൂടുതലായി കാണപ്പെട്ടിരുന്നത്. ഇവ കൂട്ടമായി ജീവിക്കുകയും തങ്ങളുടെ വലിപ്പം കാരണം വേട്ടക്കാരിൽ നിന്ന് രക്ഷനേടുകയും ചെയ്തിരുന്നു.
ട്രൈസെറാടോപ്സ് (Triceratops)
ഓർണിതിഷ്യൻ വിഭാഗത്തിൽപ്പെട്ട പ്രശസ്തനായ സസ്യഭോജിയാണ് ട്രൈസെറാടോപ്സ്. പേര് സൂചിപ്പിക്കുന്നത് പോലെ, ഇതിന് മൂന്ന് കൊമ്പുകൾ ഉണ്ടായിരുന്നു – ഒരെണ്ണം മൂക്കിലും രണ്ടെണ്ണം കണ്ണിന് മുകളിലുമായി. തലയുടെ പിന്നിൽ ഒരു വലിയ അസ്ഥി കവചം (Frill) ഇതിനുണ്ടായിരുന്നു, ഇത് വേട്ടക്കാരിൽ നിന്ന് കഴുത്തിന് സംരക്ഷണം നൽകാനും ഇണചേരൽ സമയത്ത് ശ്രദ്ധ ആകർഷിക്കാനും സഹായിച്ചിരുന്നു. ആധുനിക കാണ്ടാമൃഗങ്ങളെപ്പോലെ കട്ടിയുള്ള കാലുകളുള്ള ഇവ, ടി. റെക്സിനെപ്പോലുള്ള മാംസഭോജികളുടെ പ്രധാന ഇരയായിരുന്നു.
വെലോസിറാപ്റ്റർ (Velociraptor)
ചെറിയ വലിപ്പമുണ്ടായിരുന്നെങ്കിലും വെലോസിറാപ്റ്റർ ഏറ്റവും അപകടകാരികളായ മാംസഭോജികളിൽ ഒന്നായിരുന്നു. ‘വേഗതയുള്ള വേട്ടക്കാരൻ’ എന്ന അർത്ഥം വരുന്ന ഇവ ഇരുകാലുകളിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന (Bipedal) തെറോപോഡ് ദിനോസറായിരുന്നു. ഇതിന്റെ പ്രധാന പ്രത്യേകത പിൻകാലുകളിലെ വളഞ്ഞ, കൊളുത്തുപോലെയുള്ള കൂർത്ത നഖമാണ്. കൂട്ടമായി വേട്ടയാടാൻ ഇവയ്ക്ക് കഴിഞ്ഞിരുന്നു. ആധുനിക പക്ഷികളെപ്പോലെ ഇതിനും തൂവലുകൾ ഉണ്ടായിരുന്നതായി കരുതപ്പെടുന്നു. ക്രിറ്റേഷ്യസ് കാലഘട്ടത്തിലാണ് ഇവ ജീവിച്ചിരുന്നത്.
കവചമുള്ള ദിനോസറുകൾ (Armored Dinosaurs)
ശരീരത്തിൽ കട്ടിയുള്ള സംരക്ഷണ കവചങ്ങൾ ധരിച്ച സസ്യഭോജികളുടെ ഒരു കൂട്ടമാണ് ആങ്കിലോസോറസ്, സ്റ്റെഗോസോറസ് തുടങ്ങിയവ. സ്റ്റെഗോസോറസിന് പുറത്ത് വലിയ അസ്ഥി പ്ലേറ്റുകളും വാലിൽ കൂർത്ത മുള്ളുകളും ഉണ്ടായിരുന്നു. ആങ്കിലോസോറസിന്റെ ശരീരം മുഴുവൻ കട്ടിയുള്ള അസ്ഥി കവചത്താൽ പൊതിഞ്ഞതും വാലിന്റെ അറ്റത്ത് പാറക്കെട്ട് പോലുള്ള ഭാരമുള്ള ഒരു ‘ഗദ’ ഉണ്ടായിരുന്നതുമാണ്. ഈ കവചങ്ങൾ വലിയ മാംസഭോജികളിൽ നിന്ന് സ്വയം പ്രതിരോധിക്കാൻ അവരെ സഹായിച്ചിരുന്നു.
