വെള്ളത്തിലൂടെ ഒഴുകി നീങ്ങുന്ന മണിവളയം

അങ്ങ് ദൂരെ, നീലക്കടലിന്റെ അനന്തമായ ആഴങ്ങളിൽ, നൃത്തം ചെയ്യുന്ന രഹസ്യങ്ങൾ പോലെ ഒരു കൂട്ടർ ജീവിക്കുന്നുണ്ട്. അവർക്ക് തലച്ചോറില്ല, ഹൃദയമില്ല, സ്വന്തമായി എല്ലുകളോ രക്തമോ ഇല്ല! വെറും വെള്ളം, അതും 95% വെള്ളം മാത്രം നിറഞ്ഞ, സുതാര്യമായ ഒരു രൂപം. അതാണ് നമ്മുടെ കഥാനായിക, ജെല്ലിഫിഷ്.

കടലിലെ മണി വിളക്ക് പോലെയാണ് ജെല്ലിഫിഷുകൾ. അവർ പതിയെ, താളത്തിൽ, ചുരുങ്ങിയും നിവർന്നും നീങ്ങുന്നു. ഈ ചലനം കണ്ടാൽ ഒരു പറക്കുംതളിക വെള്ളത്തിലൂടെ ഒഴുകി നീങ്ങുന്നതുപോലെ തോന്നും. കാഴ്ചയിൽ ഇത്രയും മനോഹരിയാണെങ്കിലും, ജെല്ലിഫിഷിന് ഒരു രഹസ്യമുണ്ട് – അതീവ അപകടകാരിയായ അവളുടെ തൊങ്ങലുകൾ (tentacles).

ഈ തൊങ്ങലുകളിൽ, കണ്ണ് കൊണ്ട് കാണാൻ പോലും പറ്റാത്തത്ര ചെറുതും എന്നാൽ മാരകവുമായ ആയിരക്കണക്കിന് വിഷസൂചികൾ ഒളിപ്പിച്ചുവെച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇത് അവളുടെ വേട്ടയാടൽ ആയുധമാണ്. മുന്നിൽ വരുന്ന ചെറിയ മത്സ്യങ്ങളെയോ മറ്റ് ജീവികളെയോ ഈ സൂചികൾ ഉപയോഗിച്ച് സ്പർശിച്ചാൽ മതി, നിമിഷനേരം കൊണ്ട് അവ നിശ്ചലമാകും. ചില ജെല്ലിഫിഷുകളുടെ വിഷം ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും മാരകമായ വിഷങ്ങളിൽ ഒന്നാണ്. അതുകൊണ്ടാണ്, ബോക്സ് ജെല്ലിഫിഷ് പോലുള്ള ചിലയിനങ്ങൾ ‘കടലിൻ്റെ കൊലയാളി’ എന്ന് അറിയപ്പെടുന്നത്.

ജെല്ലിഫിഷ് എന്ന പേര് ഒരു തെറ്റിദ്ധാരണയാണ്. അവൾ ഒരു മത്സ്യമേ അല്ല! മീനുകൾക്ക് എല്ലുകളും ചിറകുകളും ഉണ്ടാകും. ജെല്ലിഫിഷാകട്ടെ, ഒരു നിഡോറിയൻ (Cnidarian) ആണ്, അതായത് കടൽ അനിമോണുകളും പവിഴപ്പുറ്റുകളും ഉൾപ്പെടുന്ന ഒരു കുടുംബത്തിലെ അംഗം.

ഇതൊന്നും ഒരു അത്ഭുതമല്ല! അവൾക്ക് സ്വന്തമായി ഒരു തലച്ചോറില്ലെങ്കിലും, അവളുടെ ശരീരത്തിൻ്റെ അരികുകളിലായി ഒരു നാഡീവലയം (Nerve Net) ഉണ്ട്. ഇതുപയോഗിച്ച് വെളിച്ചത്തെയും, വെള്ളത്തിലെ ചലനങ്ങളെയും, സമീപത്തുള്ള അപകടങ്ങളെയും അവൾ തിരിച്ചറിയുന്നു. അത്ഭുതകരമായ ഈ ‘വയർലെസ്’ സംവിധാനം ഉപയോഗിച്ചാണ് അവൾ ദിശ മനസ്സിലാക്കുന്നത്.

സൂര്യപ്രകാശം പതിച്ചാൽ തിളങ്ങുന്ന ഈ ജെല്ലിഫഷുകൾക്ക് മനുഷ്യൻ്റെ ചരിത്രത്തേക്കാൾ പഴക്കമുണ്ട്. ഏകദേശം 500 ദശലക്ഷം വർഷങ്ങൾക്ക് മുൻപ്, ഭൂമിയിൽ ദിനോസറുകൾ വരുന്നതിനും മുൻപേ, ഇവർ കടലിൽ നൃത്തമാടിയിരുന്നു. അതിജീവനത്തിൻ്റെ ഈ വലിയ രഹസ്യം തന്നെയാണ് ജെല്ലിഫിഷിനെ ഇന്നും കടലിന്റെ രാജകുമാരിയാക്കി നിർത്തുന്നത്.

അതുപോലെ, ചില ജെല്ലിഫിഷുകൾക്ക് പ്രകാശത്തെ പുറത്തുവിടാനുള്ള കഴിവുണ്ട്. രാത്രിയുടെ ആഴത്തിൽ, ഒരു മായാലോകത്തിലെന്നപോലെ അവർ തിളങ്ങുന്നത് കാണാൻ അതിമനോഹരമാണ്. ഈ പ്രതിഭാസത്തെ ബയോലൂമിനസെൻസ് (Bioluminescence) എന്ന് വിളിക്കുന്നു.

ജെല്ലിഫിഷ് ചത്താലും തീരുന്നില്ല അവളുടെ കഥ. ചത്തതിന് ശേഷവും ചിലയിനം ജെല്ലിഫിഷുകളുടെ തൊങ്ങലുകൾക്ക് വിഷം പുറത്തുവിടാനുള്ള കഴിവുണ്ടാകാം. ചുരുക്കത്തിൽ, ഹൃദയമില്ലാതെയും തലച്ചോറില്ലാതെയും അഞ്ച് കോടി വർഷങ്ങളായി ഈ ഭൂമിയിൽ അതിജീവിച്ച, സൗന്ദര്യവും ഭീകരതയും ഒരുമിച്ച ഒരു രഹസ്യമാണ് ജെല്ലിഫിഷ്.

മറ്റൊരു കൗതുകം, ജെല്ലിഫിഷുകൾ പുറത്തുവിടുന്ന പ്രകാശമാണ്. ഇവയുടെ ശരീരത്തിൽ നടക്കുന്ന രാസപ്രവർത്തനങ്ങളുടെ ഫലമായി, രാത്രിയിൽ, പ്രത്യേകിച്ച് ശല്യപ്പെടുത്തുമ്പോൾ, ജെല്ലിഫിഷുകൾ പ്രകാശം പുറപ്പെടുവിക്കും. ഇതിനെയാണ് ബയോലൂമിനസെൻസ് എന്ന് പറയുന്നത്. പലപ്പോഴും ശത്രുക്കളെ ഭയപ്പെടുത്തി ഓടിക്കാനോ, ഇരകളെ ആകർഷിക്കാനോ ആണ് ഈ പ്രകാശം ഉപയോഗിക്കുന്നത്. ചിലയിനം ജെല്ലിഫിഷുകൾ പച്ചനിറത്തിലുള്ള ഫ്ലൂറസൻറ് പ്രോട്ടീൻ (Green Fluorescent Protein – GFP) പുറപ്പെടുവിക്കാറുണ്ട്. ജനിതക എൻജിനീയറിംഗിൽ ഈ പ്രോട്ടീൻ വിപ്ലവകരമായ കണ്ടുപിടിത്തങ്ങൾക്ക് വഴി തുറന്നു.

ജെല്ലിഫിഷുകൾ പല വലുപ്പത്തിൽ കാണപ്പെടുന്നു. ഏറ്റവും വലിയ ജെല്ലിഫിഷ് ആണ് ലയൺസ് മേൻ ജെല്ലിഫിഷ് (Lion’s Mane Jellyfish). ഇതിൻ്റെ കുടയുടെ വ്യാസം 7 അടി വരെയും, തൊങ്ങലുകൾക്ക് 120 അടി (ഏകദേശം ഒരു ബ്ലൂവെയിലിൻ്റെ നീളം) വരെയും നീളമുണ്ടാകും. ഏറ്റവും ചെറുത്, വെറും ഒരു മില്ലിമീറ്റർ മാത്രം വലുപ്പമുള്ളവയാണ്

ജെല്ലിഫിഷിന് തലച്ചോറില്ല എന്നത് സത്യമാണെങ്കിലും, ചില ബോക്സ് ജെല്ലിഫിഷുകൾക്ക് 24 കണ്ണുകൾ വരെ ഉണ്ടാകും. ഇവയിൽ നാല് കണ്ണുകൾ ചിത്രങ്ങൾ തിരിച്ചറിയാൻ കഴിവുള്ളവയാണ്. മറ്റു കണ്ണുകൾ വെളിച്ചവും ഇരുട്ടും തിരിച്ചറിയാൻ സഹായിക്കുന്നു. തലച്ചോറില്ലാതെ എങ്ങനെ ഈ കണ്ണുകളെ നിയന്ത്രിക്കുന്നു എന്നത് ഇന്നും ശാസ്ത്രലോകത്തിന് ഒരു അത്ഭുതമായി നിലനിൽക്കുന്നു.

ജെല്ലിഫിഷുകൾ അടിസ്ഥാനപരമായി വേട്ടക്കാർ (Predators) ആണ്. അവർ ഇര തേടി നീന്തുന്നതിനേക്കാൾ, ഒഴുകി നടന്ന് ഇരയെ കാത്തിരിക്കുന്ന തന്ത്രമാണ് ഉപയോഗിക്കുന്നത്. ജെല്ലിഫിഷുകൾ ഇരകളെ പിടിക്കാൻ പ്രധാനമായും ആശ്രയിക്കുന്നത് അവരുടെ നീളമുള്ള തൊങ്ങലുകളെ (Tentacles) ആണ്. ജെല്ലിഫിഷിന്റെ വലിപ്പത്തിനനുസരിച്ച് ഇരകൾ വ്യത്യാസപ്പെടും. പൊതുവെ ഇവയുടെ ഇഷ്ട ഭക്ഷണം, കടൽ വെള്ളത്തിൽ ഒഴുകി നടക്കുന്ന ചെറിയ ജീവികളാണ്. ഏറ്റവും ചെറിയ ജെല്ലിഫിഷുകൾ ജന്തുപ്ലാങ്ക്ടണുകളെ ഭക്ഷിക്കുന്നു. മുട്ടകളും ലാർവകളും ഉൾപ്പെടെയുള്ള ചെറിയ മത്സ്യങ്ങളെ വലിയ ജെല്ലിഫിഷുകൾ ഭക്ഷിക്കുന്നു. ചെമ്മീൻ പോലുള്ള ചെറിയ കവചമുള്ള ജീവികളെയും പിടിക്കാറുണ്ട്. ചിലയിനം വലിയ ജെല്ലിഫിഷുകൾ (പ്രത്യേകിച്ച് കട്ടിയുള്ള കുടകളുള്ളവ) ചെറിയ ജെല്ലിഫിഷുകളെ പോലും ഭക്ഷിക്കാറുണ്ട്. ഇര സമീപത്തെത്തുമ്പോൾ, തൊങ്ങലുകളിൽ ഒളിപ്പിച്ചുവെച്ചിരിക്കുന്ന നെമറ്റോസിസ്റ്റുകൾ (Nematocysts) എന്ന വിഷം കുത്തിവെക്കുന്ന കോശങ്ങൾ പുറത്തേക്ക് വരും. ഈ കോശങ്ങൾ ഇരയെ തളർത്തുകയോ കൊല്ലുകയോ ചെയ്യുന്നു. ചില ജെല്ലിഫിഷുകൾ, പ്രത്യേകിച്ച് ഡീപ് സീ ജെല്ലിഫിഷുകൾ, വെള്ളത്തിൽ നിശ്ചലമായി നിന്ന്, തങ്ങളുടെ നീണ്ട തൊങ്ങലുകൾ ഒരു വലപോലെ വിരിച്ച് ഇരകൾ അതിൽ കുടുങ്ങാൻ കാത്തിരിക്കും. ജെല്ലിഫിഷിന് വായയുണ്ട്, പക്ഷേ നമ്മുടേത് പോലെയുള്ള ദഹനവ്യവസ്ഥയില്ല.

തളർന്നുപോയ ഇരയെ, ജെല്ലിഫിഷ് തൻ്റെ വായ (Mouth) പോലുള്ള ഭാഗത്തേക്ക് വലിച്ചെടുക്കുന്നു. ഈ വായ, പലപ്പോഴും കുടയുടെ താഴെ മധ്യഭാഗത്തായിട്ടാണ് കാണപ്പെടുന്നത്. വലിയ ജെല്ലിഫിഷുകൾക്ക്, വായയ്ക്ക് ചുറ്റുമായി ഇരയെ അകത്തേക്ക് എത്തിക്കാൻ സഹായിക്കുന്ന വായത്തണ്ടുകൾ (Oral Arms) ഉണ്ടാകും. ഭക്ഷണം, വായയിലൂടെ ഗ്യാസ്ട്രോവാസ്കുലാർ അറയിൽ (Gastrovascular Cavity) എത്തുന്നു. ഇതാണ് അവയുടെ വയറും കുടലും എല്ലാം ഉൾപ്പെടുന്ന ഭാഗം. ഈ അറയിൽ വെച്ച് ഭക്ഷണം ദഹിപ്പിക്കുകയും, ആവശ്യമായ പോഷകങ്ങൾ ശരീരം വലിച്ചെടുക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഏറ്റവും കൗതുകകരമായ വസ്തുത, ദഹനം നടന്ന ശേഷം മാലിന്യം പുറത്തുപോകുന്നതും അതേ വായയിലൂടെ തന്നെയാണ്! ഒറ്റ വായും ഒറ്റ ദ്വാരവും മാത്രമാണ് ജെല്ലിഫിഷിനുള്ളത്. ജെല്ലിഫിഷുകൾക്ക് ഭക്ഷണം ദഹിപ്പിക്കാൻ അധികം സമയമെടുക്കാറില്ല. അവരുടെ ശരീരം കൂടുതലും വെള്ളമായതുകൊണ്ട്, പോഷകങ്ങൾ വേഗത്തിൽ വലിച്ചെടുക്കുകയും, ദഹനം വേഗത്തിൽ പൂർത്തിയാക്കുകയും ചെയ്യും.

വിവിധ ഇനം ജെല്ലിഫിഷുകൾ

ബോക്സ് ജെല്ലിഫിഷ് (Box Jellyfish – Cubozoa)

ജെല്ലിഫിഷ് ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും അപകടകാരിയും പ്രശസ്തനുമാണ് ഇവൻ. ഇവയുടെ രൂപം ഒരു ബോക്സ് (ചതുരം) പോലെ ആയതുകൊണ്ടാണ് ഈ പേര് വന്നത്. ഇവയുടെ വിഷം അതിമാരകമാണ്, ചിലയിനം ബോക്സ് ജെല്ലിഫിഷുകളുടെ (പ്രത്യേകിച്ച് ചൈറോനെക്സ് ഫ്ലെക്കെറി) വിഷം മനുഷ്യനെ മിനിറ്റുകൾക്കുള്ളിൽ കൊല്ലാൻ ശേഷിയുള്ളതാണ്. ഇവയ്ക്ക് 24 കണ്ണുകളുണ്ട്! തലച്ചോറില്ലെങ്കിലും, വെള്ളത്തിനടിയിലെ വെളിച്ചവും രൂപങ്ങളും തിരിച്ചറിയാൻ ഈ കണ്ണുകൾ സഹായിക്കുന്നു. ഇവയ്ക്ക് മറ്റ് ജെല്ലിഫിഷുകളേക്കാൾ വേഗത്തിൽ നീന്താൻ സാധിക്കും.

ലയൺസ് മേൻ ജെല്ലിഫിഷ് (Lion’s Mane Jellyfish – Cyanea capillata)

ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ ജെല്ലിഫിഷ് ഇനം. ഇവയുടെ തൊങ്ങലുകൾ സിംഹത്തിന്റെ കഴുത്തിലെ രോമങ്ങൾ പോലെ കാണപ്പെടുന്നതിനാലാണ് ഈ പേര്. കുടയുടെ വ്യാസം 7 അടി വരെയും, തൊങ്ങലുകളുടെ നീളം 120 അടി (36 മീറ്റർ) വരെയും എത്താറുണ്ട്. (ഇതൊരു നീലത്തിമിംഗലത്തിൻ്റെ വലുപ്പത്തോളം വരും!) പ്രധാനമായും ആർട്ടിക്, വടക്കൻ പസഫിക് സമുദ്രങ്ങളിലെ തണുത്ത വെള്ളത്തിലാണ് കാണപ്പെടുന്നത്.

അനശ്വര ജെല്ലിഫിഷ് (Immortal Jellyfish – Turritopsis dohrnii)

ഇവയ്ക്ക് ശാസ്ത്രീയമായി മരിക്കാൻ സാധിക്കില്ല. ഇവയുടെ ജീവിതചക്രം പൂർത്തിയാകുമ്പോൾ, വാർദ്ധക്യത്തിലേക്കോ രോഗത്തിലേക്കോ പോകുന്നതിനു പകരം, സ്വയം ഒരു പോളിപ്പ് രൂപത്തിലേക്ക് രൂപാന്തരപ്പെടുകയും, വീണ്ടും ഒരു കുഞ്ഞു ജെല്ലിഫിഷായി ജനിക്കുകയും ചെയ്യും. ഈ പ്രക്രിയ അനന്തമായി തുടരാൻ ഇവയ്ക്ക് കഴിയും.

മൂൺ ജെല്ലിഫിഷ് (Moon Jellyfish – Aurelia aurita)

ലോകമെമ്പാടുമുള്ള സമുദ്രങ്ങളിൽ സാധാരണയായി കാണപ്പെടുന്ന ഇനം. ഇവയുടെ ശരീരം സുതാര്യമാണ്. ഇവയുടെ കുടയുടെ മുകൾഭാഗത്ത് ചന്ദ്രക്കലയുടെ രൂപത്തിലുള്ള നാല് വളയങ്ങൾ കാണാം. ഇത് ഇവയുടെ പ്രത്യുത്പാദന ഗ്രന്ഥികളാണ്. ഇവയുടെ കുത്ത് പൊതുവെ മനുഷ്യന് അപകടകരമല്ല. അക്വേറിയങ്ങളിൽ ഇവയെ ധാരാളമായി പ്രദർശിപ്പിക്കാറുണ്ട്.

പോർച്ചുഗീസ് മാൻ ഓ’ വാർ (Portuguese Man O’ War – Physalia physalis)

ഇവയെ ജെല്ലിഫിഷ് എന്ന് വിളിക്കാറുണ്ടെങ്കിലും, യഥാർത്ഥത്തിൽ ഇതൊരു ഒറ്റ ജീവിയല്ല, മറിച്ച് സൈഫോനോഫോറുകൾ (Siphonophores) എന്നറിയപ്പെടുന്ന കോളനികളായി ജീവിക്കുന്ന നിരവധി ചെറിയ ജീവികളുടെ കൂട്ടമാണ്. ഇവയുടെ തലഭാഗം ഒരു പർപ്പിൾ നിറത്തിലുള്ള വലിയ ബലൂൺ പോലെ വെള്ളത്തിന് മുകളിൽ പൊങ്ങിക്കിടക്കും. ഇതിനുള്ളിൽ നിറച്ചിരിക്കുന്നത് നൈട്രജൻ വാതകമാണ്. ഇവയുടെ നീളമേറിയ തൊങ്ങലുകൾ (ചിലപ്പോൾ 50 അടി വരെ) വളരെ ശക്തമായ വിഷം വഹിക്കുന്നു. ഇവയുടെ കുത്ത് മരണകാരണമല്ലെങ്കിലും അതികഠിനമായ വേദന ഉണ്ടാക്കും.

സീ നെറ്റിൽ (Sea Nettle – Chrysaora)

ഇവയുടെ നീളമേറിയ തൊങ്ങലുകളും കുടയ്ക്ക് ചുറ്റുമുള്ള ചുളിവുകളും കാരണം ഇവയെ പെട്ടെന്ന് തിരിച്ചറിയാം. വെള്ള, മഞ്ഞ, ചുവപ്പ് കലർന്ന ഓറഞ്ച് നിറങ്ങളിൽ ഇവ കാണപ്പെടുന്നു. ഇവ കൂട്ടമായി സഞ്ചരിക്കുന്നത് പതിവാണ്. ഇവയുടെ കുത്തും വേദനാജനകമാണ്.

“അതുകൊണ്ട് ഓർക്കുക, ഹൃദയവും തലച്ചോറുമില്ലാതെ, ഈ പ്രകൃതിയിൽ ഇത്രയും കാലം അതിജീവിച്ച ജെല്ലിഫിഷ്, ഇന്നും കടലിന്റെ ആഴങ്ങളിൽ ഒളിപ്പിച്ചുവെച്ച അനശ്വരമായ ഒരു രഹസ്യമാണ്… ഇനിയും ഒരുപാട് അറിയാനുണ്ട് ഈ സുതാര്യ നർത്തകികളെക്കുറിച്ച്! “